Laborategi saioak Salbatore Mitxelena Ikastolan!

Asteartean, Maiatzak 10, Salbatore Mitxelena Ikastolan egin genituen laborategi saioak.

Gustora eta pozik ibili ziren Lehen Hezkuntzako 4.mailako ikasleak gure konpostagailu barruko zomorroak ezagutzen.

Gauza berri eta ineteresgarri pilo bat ikasi genituen:

Zizareek azaletik harnasten dutela ikasi genuen, eta konpostagailua baita lurra ere oxigenatzen dutela egiten dituzten galerien bitartez.

Kolore zuriko kukurutza txiki-txikiak ikusi ahal izan genituen ere, eta krustazeoen familiakoak direla ikasi genuen.

Ai ama, langostinoen lehengusuak direla!!!

Konpostan ibiltzen diren akaro gorriak ikusteko aukera izan genuen. Benetan txikiak direla!

Eta azkenik milazangoen hankak zenbatzen hasi ginen…baina hainbeste dituzte aspertu egin ginela! Hala ere, orain badakigu milazangoek ez dituztela mila hanka eta ehunzagoetaz desberdintzatzen ikasi genuen!

FRUTA-EULIA

Gaurkoan fruta-euliari buruzko informazioa utziko dizuegu, izan ere, oso ohikoa izaten da bere presentzia konpostagailuetan.

Nahiz eta agian pixka bat desatsegina egiten zaizuen haien presentzia handia denean, onuragarria da gure konposterako, eta gainera,  eltxoak ez bezala, euli hauek ez dute inolako gaixotasunik transmititzen.

Zer da frutaren eulia?

Frutaren eulia edo Ozpin eulia (Drosophila melanogaster) intsektu diptero bat da. Izen hori hartzen du deskonposizio-prozesuan dauden frutak jaten dituelako, hala nola fruta helduak eta landareak, eta ozpina ekoizten den lekuetan ere aurkitzen delako.

Itxura eta banaketa

Oso euli txikia da, burua eta toraxa marroi argiak ditu eta sabelaldea ilunagoa da. Ezaugarri nagusia begiak dira, kolore gorri distiratsukoak. Helduek 3-4 milimetro inguru neurtzen dute, hegoak barne.

Mundu osoan zehar zabaltzen da.

Bizi-zikloa

Bizitza laburra duten arren (40-50 egun bitartean), euli txiki hauek oso emankorrak dira, eme batek 2000 arrautza inguru jartzen ahal ditu bere bizitza osoan zehar.

Metamorfosi osoa dute. Arrautza jartzen denetik heldu izatera arteko bizi-zikloa 15-21 egunekoa da soilik, baina baldintza idealetan (29ºC, hezetasuna…) 8 egunetan soilik osa daiteke.

Arrautzak frutaren edo deskonposizioan dagoen beste materia organiko baten azaleratik gertu uzten dira eta larbak 30 ordu geroago sortzen dira.

Larbak deskonposizioan dagoen materialaren gainazalean elikatzen dira, gainazal azido batean, eta 5 edo 6 egunez elikatzen dira, eta, ondoren, elikagai-iturria baino lehorragoak diren eremuetara doaz.

Euli heldua zenbait egun geroago sortzen da, kapulutik irten eta bi egunen buruan itxuratzen da, eta bere bizitza heldu osoan ugaldu daiteke.

Noiz agertuko da?

Konpostagailuaren barruan janari-hondarrak uzten direnean eta material lehorrarekin estaltzen ez direnean agertzen da, emeek arrautzak uzten baitituzte deskonposizioan dagoen materia organikoa aurkitzean. Ingurune azidoak egokiak dira haiek garatzeko, eta, beraz, deskonposizio-prozesu bat (azidoa dena), hezetasun-maila handi bati gehituta, garapenerako foku handia da.
Fruta heldua da gehien erakartzen dituen materia organikoa.

Zer abantaila ditu?

Materia organikoa deskonposatzen laguntzen du.

Gehiegi baldin badaude, zer egin dezaket murrizteko?

  • Aireztapen eta nahasketa egokia lortu, gehiegizko hezetasuna eta are gehiago erakar ditzaketen usain posibleak saihesteko.
  • Gainera konpostagailuaren gaineko azken geruza material lehorrez estali dezakegu ere, izan ere ozpinaren euliei fruta helduaren gainean jirabiraka ibiltzea eta ugaltzea gustatzen zaie. Beraz azken geruzan material lehorra edukita, ozpinaren euliek sarbide zaila dute eta kopurua txikituko da, ez baitute frutarik usainduko eta ezingo baitira bertara sartu.
  • Material lehor gisa hosto lehorrak, zerrautsa (txirbila), sukaldeko ahozapiak eta abar erabil daitezke.
  • Larbak leku lehorragoetara joango dira pupa egiteko; beraz, konpostagailuaren alboetako azaletik oihal heze bat pasatuz gero, ale horien soberakina konpondu ahal izango da.
  • Izenak adierazten duen bezala, ozpinak erakarri egiten ditu; beraz, ozpina duen ontzi bat edukita konpostajea egiten ari den gunetik gertu, eltxoak ozpinerantz joango dira eta bertan itoko dira.

ESPERO DUGU INFORMAZIOA LAGUNGARRIA IZATEA! ONGI IZAN!!

ZiSare eta Eskola Agenda 2030

Zarautzeko Antoniano ikastetxeak ZiSare proiektuan parte hartzeaz gain, Eskolako Agenda 2030ean parte hartzen du ere. Aurten, ikastetxean Agenda2030-eko sentsibilizazio atalerako kubo batzuk sortu dituzte 17 Garapen Iraunkorreko Helburuekin (GIH). Ikusi argazkia!

Zer da Eskola Agenda 2030?

Eskola Agenda 2030 (lehen Eskolako Agenda 21a zena), garapen iraunkorreko ingurumen hezkuntza lantzeko tresna da. Agenda 2030 egitasmoa, Nazio Batuetako Erakundeak adostutako Garapen Iraunkorrerako zehaztutako 17 Helburuetan oinarritzen da, GIH-ak . Azken xede nagusia mundu mailako pobrezia desagerraraztea, planeta babestea eta pertsona guztiei oparotasuna bermatzea da.

Ikasturte honetan, Urola Kostako ikastetxeek 15. helburuan jarri dute arreta: “Lehorreko Bizitza”. Baina aurten, helburu honen barruan “Zelaiak, larreak eta landare itsutasuna” lantzen ari dira sakontasunez. Hala ere, GHI guztiek lotura estua daukate haien artean eta elkarrekin konektatuak daude.

Hori dela eta, ikastetxe batzuetan ZiSare proiektuarekin hondakin organikoak konpostatzen jarraitu dute, baita hondakinen murrizketa, berrerabilpena eta birziklapena bultzatu dituzte ere. Hondakin organikoak konpost bihurtzea, Ekonomia Zirkularraren printzipioekin eta “Ekoizpen eta Kontsumo Modalitate Jasangarriak” bermatzen dituen 12. GHI-arekin lerrokatzen da.

OIKIAN 2.KONPOSTAGAILUA MARTXAN!

Oikiako eskolan konpostagailua bete egin zuten duela aste batzuk eta 2.konpostagailu bat instalatu zitzaien isurketekin jarraitzeko! Ikusi ezazue nola gelditu diren konpostagailuak!

Segi horrela lanean, primeran ari zarete!!

Orain, udaberriko oporrak heldu dira eta jai egun batzuk ditugu aurretik disfrutatzeko, hala ere, gure konpostagailuko langileak lanean jarraituko dute gu oporretan gauden bitartean! Ongi pasa eta bueltan elkar ikusiko dugu!!

Martxorako martxa hartuta!

Ikasturtea hasi zenetik hilabete batzuk pasa dira dagoeneko, eta Urola Kostako hainbat ikastetxek martxan jarri dute ZiSare proiektua, bakoitza bere erritmora eta hobeto egokitzen zaion moduan.

Orokietako ikasleak formakuntzaren atal teorikoan

FORMAKUNTZA

Eskualdeko hainbat ikastetxeetan formakuntza saioak egin dira hilabete hauetan zehar. Bertan konposta zer den, nola egiten den, zertarako erabili dezakegun etab. ikasi egin dute ikasleek.

Orokietako ikasleak formakuntzaren atal praktikoan

KONPOSTATZERA!

Behin formakuntza jasota, hasi dira gutxinaka konpostagailuak elikatzen!

LABORATEGI SAIOAK

Beste ikastetxe batzuetan laborategi tailerrak egin dira ere. Saio honen bitartez, konpostagailuko langileak ezagutu ahal izan dituzte ikasleek: zizareak, milazangoak, kukurutzak, armiarmak, intsektuak… den-denak dira garrantzitsuak eta beharrezkoak konpostagailu barruan!

Material banaketa

Guzti honetaz gain, konpostagailuak txukundu ditugu beharrezkoa izan den kasuetan baita ZiSare motxila banatu ere!

JARRAITU HORRELA LANEAN!!!!

2021-2022 ikasturtean ere, ZiSare abian

Iazko geldialdiaren ostean, Urola Kostako Mankomunitateak abian jarrri du ZiSare programa berriro ere. Urtero egiten den moduan, lehen bilera (programaren aurkezpena) Urola Kostako Mankomunitatearen Egoitza Nagusian egingo da. Bilera, irailaren 29an izango da goizeko 09:00etan.

Jarraian, bileran erabiliko den aurkezpena:

https://view.genial.ly/6138657947afe70de0c8b105

Ikasturteko lehen hiruhilekoa aurrera doa…

Badira ia hiru hilabete ikasturte honi dagokion ZiSare proiektuaren aurkezpena egin genuela.  Denbora guzti honetan, ikastetxe bakoitzak izan dituen beharrei kasu egin eta proiektua martxan jarri da ikastetxe guztietan.

Horretarako, zenbait ikastetxeetan  konpostagailuen hustuketak egin dira eta konpostagailuak berregokitu dira. Guzti  honen erakusle, hainbat argazki:

ZISARE – PROGRAMAREN AURKEZPENA

Ikasturte honetan ere, 2019-2020 ikasturtean, Urola Kostako Mankomunitateak abian jarri du Zisare programa.  Programaren helburua hiri hondakinak murriztu, berrerabili eta birziklatzeko ekintzak bultzatzea eta ikastetxeetan konpostaren ezarketa dinamizatzea da.  Programaren xehetasun guztiak  hurrengo asteartean, hilak 24ean Urola Kostako Mankomunitateko Egoitza Nagusian ospatuko den bileran aurkeztuko zaizkie Mankomunitateko ikastetxeetako ordezkariei.

Bilera goizeko 09:00etan hasi eta ordubeteko iraupena izatea aurreikusten da.